Türkiye’nin Sığınak Gerçeği: Yönetmelikler Var, Uygulama Nerede?
Orta Doğu’da artan İsrail-İran gerilimi, gözleri yeniden Türkiye’nin savunma ve sivil korunma hazırlıklarına çevirdi. Vatandaşların en çok merak ettiği konuların başında ise olası bir kriz anında sığınılabilecek güvenli alanlar geliyor. Ancak mevcut veriler, kağıt üzerinde var olan düzenlemelerin pratikte ciddi eksiklikler içerdiğini gözler önüne seriyor.
Yasal Düzenlemeler Ne Diyor?
Türkiye’de sığınak zorunluluğu, 1987 yılında yürürlüğe giren ‘Sığınak Yönetmeliği’ ve 3194 sayılı İmar Kanunu ile yasal bir zemine oturtulmuştur. Mevcut düzenlemeye göre; 1500 metrekareyi aşan ve 12’den fazla bağımsız bölümü bulunan binalarda sığınak yapılması zorunludur. Ancak bu yasal zorunluluk, ne yazık ki modern şehirleşme süreçlerinde büyük oranda ihmal ediliyor.
Birçok apartman projesinde ‘sığınak’ olarak ayrılan alanlar günümüzde otopark, depo veya kömürlük olarak kullanılıyor. Fiziksel olarak sığınak tanımına uygun olan alanların ise havalandırma, yangına dayanıklılık ve su deposu gibi hayati teknik gereksinimleri karşılamadığı dikkat çekiyor.
Ankara Kalesi: Türkiye’nin Tek Modern Sığınağı
Şu an Türkiye’de halka açık, aktif ve modern standartlarda sığınak olarak nitelendirilebilecek tek yer, Ankara Kalesi’nin altındaki II. Dünya Savaşı döneminden kalma tarihi sığınaktır. 80 yıllık geçmişiyle dikkat çeken bu yapı; 13 oda, 5 salon, yemekhane ve yatakhanesiyle 1.200 kişiyi uzun süreli, 3.600 kişiyi ise kısa süreli barındırma kapasitesine sahiptir.
Toplanma Alanı ile Sığınak Arasındaki Fark
Uzmanlar, halkın en büyük yanılgılarından birinin ‘toplanma alanları’ ile ‘sığınakları’ karıştırmak olduğunu vurguluyor. AFAD tarafından belirlenen toplanma alanları, afet sonrası koordinasyon ve buluşma amacıyla tasarlanmıştır; bir savaş veya hava saldırısı durumunda fiziksel koruma sağlamazlar. Dolayısıyla, olası bir kriz anında bu alanlar vatandaşa güvenli bir liman olmaktan uzaktır.
Özetle; Türkiye’nin sığınak yönetmeliği teknik olarak oldukça detaylı kriterlere sahip olsa da (kişi başı 0.75 metrekare alan, havalandırma, yangın yalıtımı vb.), şehirleşme politikalarımızda bu alanların işlevsel hale getirilmesi hayati bir ihtiyaç olarak önümüzde duruyor.
