Dünya genelinde çalışma saatlerinin kısaltılmasına yönelik hamleler hız kazandı. Birçok ülke, verimliliği artırmak ve çalışan sağlığını korumak amacıyla yasal reformları hayata geçirirken, bu durum Türkiye’deki haftalık 45 saatlik mesai düzenlemesini yeniden tartışmaya açtı.
Küresel Ölçekte ’40 Saat ve Altı’ Dönemi
Sanayi Devrimi dönemindeki uzun çalışma saatlerinden, günümüzün insan odaklı ve verimlilik esaslı modellerine geçiş süreci hızla devam ediyor. Son olarak Brezilya’da alınan kararla haftalık çalışma süresinin 44 saatten 40 saate düşürülmesi ve ücret kesintisi olmaksızın iki gün hafta sonu izni tanınması, bu küresel dönüşümün son örnekleri arasında yer aldı.
Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 1919 yılında belirlediği günde 8, haftada 48 saatlik ilk uluslararası standarttan bu yana çalışma sürelerinin azaltılmasına yönelik adımlar atılıyor. Fransa, İzlanda, ABD, Kolombiya, Şili ve Meksika gibi ülkeler kademeli veya anayasal düzenlemelerle mesai sürelerini 40 saat ve altına düşüren reformlar gerçekleştirdi.
Türkiye’de Mevcut Mesai Saati Durumu Ne?
Türkiye’de yürürlükte bulunan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesine göre haftalık çalışma süresi en çok 45 saat olarak uygulanıyor. Uygulamada bu süre, haftada 6 gün çalışılan iş yerlerinde günlük 7,5 saat, 5 gün çalışılan yerlerde ise günlük 9 saat olarak dağıtılıyor. Avrupa Birliği genelinde çalışma süreleri 35-40 saat arasında değişirken, Türkiye 45 saatlik sınırla uzun mesai uygulayan ülkeler arasında yer alıyor.
Esnek Çalışma ve Verimlilik Etkileri
Çalışma sürelerinin düşürülmesini savunan uzmanlar, uzun mesai saatlerinin kronik yorgunluk, stres ve iş kazalarına yol açtığını vurguluyor. İzlanda ve Fransa uygulamalarından elde edilen veriler, çalışma sürelerinin azalmasının iş hatalarını ve hastalık izinlerini azaltırken üretim kalitesini artırdığını gösteriyor. Modern teknolojinin ve yapay zeka çözümlerinin iş süreçlerini hızlandırması nedeniyle, geleneksel mesai saatlerinin yeniden yapılandırılmasının istihdamı olumlu yönde destekleyebileceği ifade ediliyor.
