Dünya Bankası tarafından yayınlanan Yoksulluk ve Eşitlik Değerlendirmesi’ne göre, Özbekistan’da ulusal yoksulluk oranı 2021 yılında yüzde 17 seviyesindeyken, 2025 yılında yüzde 5,8’e geriledi. Ülkenin İstihdam ve Yoksulluğu Azaltma Bakanlığı ise bu oranın 2026’nın ilk dokuz ayında yüzde 3,6’ya kadar düştüğünü açıkladı. Bu gelişmeyle birlikte yaklaşık 3,7 milyon kişinin ulusal yoksulluk sınırının üzerine çıktığı tahmin ediliyor.
Dünya Bankası Orta Asya Bölge Direktörü Najy Benhassine, Euronews’e yaptığı açıklamada, “Daha fazla iş imkanı ve daha yüksek ücretler, Özbekistan’ın yoksulluğu azaltmadaki ilerlemesinin başlıca itici güçleri oldu” ifadelerini kullandı. Rapora göre, 2022 ile 2025 yılları arasında kaydedilen 8,4 puanlık yoksulluk düşüşünün 6,1 puanlık kısmı doğrudan ücret artışlarından kaynaklandı.
Kayıt Dışı İstihdam ve Ekonomik Kırılganlık Riski
Elde edilen başarılara rağmen Dünya Bankası, istihdamın kalitesi ve istikrarına yönelik bazı risklere de dikkat çekti. Yoksul erkek ücretlilerin yaklaşık yüzde 60’ının kayıt dışı çalıştığı, yüzde 40’tan fazlasının ise düzensiz, geçici ya da mevsimlik işlerde istihdam edildiği belirtildi. Uzmanlar, bu durumun çalışanların gelir belirsizliğini artırdığına ve ekonomik güvenliklerini zayıflattığına işaret ediyor.
Öte yandan, Özbekistan’da orta sınıf olarak sınıflandırılan nüfusun payı 2021’de yüzde 37 iken, 2025’te yüzde 72’nin üzerine çıktı. Ancak nüfusun yaklaşık yüzde 22’lik kesiminin ekonomik olarak kırılgan durumda kalmaya devam ettiği; iş kaybı, hastalık veya benzeri mali şokların bu haneleri yeniden yoksulluğa itebileceği vurgulandı.
Cinsiyet Eşitsizliği ve Gelecek Reformlar
Raporda, kadınların iş gücüne katılımının önündeki engeller de ele alındı. Yoksul ve kırılgan hanelerde ekonomik olarak aktif olmayan yetişkinlerin yüzde 92’sini kadınlar oluştururken, bu kesimin yüzde 85’i çalışmama nedeni olarak ev içi ve bakım sorumluluklarını gösteriyor. Çalışan kadınlar ile erkekler arasında ise yüzde 35 ila 40 oranında bir cinsiyetler arası ücret farkı bulunuyor.
Özbekistan hükümeti, yoksulluğu kalıcı olarak azaltmak amacıyla devlet destekli iş programlarında ve finansman politikalarında yeni bir döneme girildiğini duyurdu. Yeni yaklaşımda programların başarısı, dağıtılan kredi miktarından ziyade oluşturulan kalıcı işler ve sağlanan istikrarlı hane gelirleri üzerinden değerlendirilecek.
