Avrupa Komisyonu’ndan Dijital Dünyada Tüketiciyi Koruyacak Hamle
Avrupa Komisyonu, internet siteleri ve mobil uygulamalarda kullanıcıları manipüle ederek tıklamaya, harcamaya ve abone kalmaya yönlendiren karanlık tasarımlara karşı tarihi bir adım atmaya hazırlanıyor. Uzun süredir beklenen Dijital Adillik Yasası (Digital Fairness Act) taslağına göre, dijital dünyadaki haksız uygulamalar kökten yasaklanıyor.
Çarşamba günü resmi olarak sunulması beklenen yeni yasa taslağı; sahte bildirimlerden gizli aboneliklere, stok yalanlarından usandırıcı açılır pencerelere kadar kullanıcıları tuzağa düşüren 10 farklı manipülatif tasarım kalıbını hedef alıyor. Tüzük, AB üyesi 27 ülkenin tamamında doğrudan uygulanacak ve kurallara uymayan şirketlere küresel cirolarının yüzde 6’sına varan ağır para cezaları kesilebilecek.
Karanlık Kalıplara ve Gizli Ücretlere Son
Taslağın merkezinde, her koşulda haksız kabul edilecek yeni bir “karanlık kalıplar” listesi yer alıyor. Bu sayede yetkililer, her ihlal için ayrı ayrı zarar kanıtlamak zorunda kalmayacak. Yasaklanan başlıca uygulamalar şunlar:
- İptal etme sürecini, kaydolmaktan çok daha zor hale getirmek,
- Fiyatları veya otomatik yenileme şartlarını kasıtlı olarak gizlemek,
- Ürünlerin bulunabilirliği hakkında gerçeğe aykırı kıtlık veya popülerlik iddialarında bulunmak,
- Önceden seçili ek ürün kutuları ve kafa karıştırıcı çift olumsuz ifadeler kullanmak,
- Tüketicileri kararlarını değiştirmeleri için sürekli sıkıştırmak ve sahte bildirimler göndermek.
Ayrıca, ödeme aşamasında sürpriz maliyetler çıkaran “damla fiyatlandırma” politikaları da tarih oluyor. Ücretsiz deneme süreleri, kullanıcı açıkça onay vermediği sürece artık otomatik olarak ücretli aboneliklere dönüşemeyecek.
Çocuklar ve Video Oyunları İçin Sıkı Tedbirler
Yeni düzenlemede reşit olmayan bireylerin korunmasına özel bir önem veriliyor. Video oyunlarında çocuklar için sunulan ücretli ganimet kutuları ve öde-kazan (pay-to-win) mekanizmaları yasaklanıyor. Oyun içi para birimlerinin gerçek para karşılığını net bir şekilde göstermesi zorunlu kılınırken, bu özellikler ebeveyn onayı olmadan çocuklar için varsayılan olarak kapalı tutulacak.
Almanya’dan İlk İtiraz Geldi
Tüketicileri 2025-2035 yılları arasında milyarlarca euro zarardan kurtarması beklenen tasarı, şimdiden bazı üye ülkelerin direnişiyle karşılaştı. Almanya hükümeti, tamamen yeni bir yatay yasa çıkarmak yerine mevcut tüketici direktiflerinin güncellenmesi gerektiğini savunuyor. Buna rağmen Komisyon, düzenlemenin hem tüketiciyi koruyacağını hem de idari yükleri hafifleterek iş dünyasına katkı sağlayacağını vurguluyor.
Avrupa Parlamentosu ve üye devletlerin onayından geçmesi beklenen tüzük, resmen kabul edildikten 12 ay sonra yürürlüğe girecek.
