Moskova’nın 2022 yılında Batılı ülkelere karşı devreye soktuğu ‘dost olmayan ülkeler’ listesi, dış ekonomik politikanın sınırlarını aşarak bireysel hakları, aile hukukunu ve mülkiyet ilişkilerini de içine alacak şekilde genişliyor. Yeni kararnameler ve yüksek mahkeme içtihatları, bu yaptırımların doğrudan sıradan vatandaşları ve uluslararası hukuku nasıl etkilediğini gözler önüne seriyor.
Yaptırımlar İç Hukuk ve Aile İlişkilerine Sıçradı
Mart 2022’de Ukrayna savaşının hemen ardından misilleme amacıyla oluşturulan listede ABD, İngiltere, Kanada, Japonya, Güney Kore, İsviçre, Ukrayna, Avustralya, Yeni Zelanda ve AB üyesi ülkeler yer alıyor. Süreç içerisinde bu ülkelerden yapılan ithalata getirilen ek vergilerden yabancı şirketlerin varlıklarının geçici yönetime devredilmesine kadar pek çok adım atıldı. Ancak son gelişmeler, uygulamanın şirketlerler sınırlı kalmayıp bireylerin hukuki süreçlerine de yansıdığını gösteriyor.
Yüksek Mahkeme Kararlarında ‘Dost Olmayan Ülke’ Kriteri
Rusya Yüksek Mahkemesi’nin geçtiğimiz dönemde aldığı bazı kararlar dikkat çekiyor. Örneğin, bir çocuk velayeti davasında Fransa’nın ‘dost olmayan ülke’ statüsünde olmasının, çocuğun bu ülkeye iadesini engellemek için bir gerekçe olarak kullanılması uluslararası hukuk normları açısından tartışma yaratıyor. 1980 tarihli Lahey Sözleşmesi gibi uluslararası anlaşmaların ruhuna aykırı olduğu belirtilen bu tür kararlar, hukukçular tarafından endişeyle karşılanıyor.
Mülkiyet Hakları ve Borç İlişkileri Risk Altında
Bireysel mülkiyet haklarını doğrudan ilgilendiren bir diğer gelişme ise Duma’da destek bulan yasa tasarıları ve mahkeme kararları. Dost olmayan ülkelerden getirilen araçların tescilinden borçluların bu ülkelerdeki alacaklılarına ödemelerini durdurabilmesine olanak tanıyan düzenlemeler, sözleşme taraflarına eşit muamele ilkesini zedeliyor. Uzmanlar, Rusya’nın dış politika araçlarını iç hukukun ve bireysel hakların çözümünde bir kriter olarak kullanmasının uluslararası özel hukukta derin boşluklar yarattığına dikkat çekiyor.
