ABD’nin ‘Demir Kapı’ Hamlesine Moskova ve Tahran’dan Ortak İtiraz
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) Hazar Denizi ve kara güzergâhlarını denetlemek amacıyla ‘Iron Gate’ (Demir Kapı) adlı yeni bir görev gücü oluşturması, Rusya ve İran’ın sert tepkisine yol açtı. Washington’ın bu adımı, İran’a yönelik ablukayı genişletme girişimi olarak değerlendirilirken, Moskova yönetimi hamleyi ‘uluslararası hukukun açık bir ihlali’ olarak nitelendirdi.
Rusya Dışişleri Bakanlığı, Hazar bölgesindeki güvenliğin yalnızca kıyıdaş beş ülkeyi ilgilendiren bölgesel bir mesele olduğunu vurgulayarak, ABD’nin bu girişiminin kıyıdaş ülkelerin hak ve çıkarlarına yönelik açık bir tehdit oluşturduğunu belirtti. Açıklamada, “Bu son gerilimi tırmandırıcı ve kışkırtıcı adımı uluslararası hukuk normlarının açık bir ihlali olarak değerlendiriyoruz” denildi.
Hazar Denizi ve Stratejik Ticaret Yolları
Washington merkezli Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW) ve Kritik Tehditler Projesi’nin (CTP) yayımladığı ortak raporlarda, İran ve Rusya’nın ABD’nin sevkiyatı engelleme girişimlerine karşı iş birliğini artırdığına dikkat çekildi. Raporda, Hazar Denizi’nin Batılı denetim kuruluşlarının erişiminin dışında kalması nedeniyle, yaptırım kapsamındaki Rus yük gemilerinin Astrahan ve Olya limanlarından İran limanlarına yük taşımayı sürdürdüğü ifade edildi.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Tahran’da Rusya büyükelçisi ile gerçekleştirdiği görüşmede, iki ülkenin ABD’nin tek taraflı adımlarına karşı ortak koordinasyonu güçlendirme kararı aldığını belirtti. Tahran ve Moskova, Kuzey-Güney Koridoru kapsamındaki ekonomik ve transit taşımacılık projelerini hızlandırmayı hedefliyor.
Hürmüz Boğazı’nda Artan Gerilim ve Askeri Gelişmeler
Bölgedeki ticaret güzergâhlarına ilişkin gerilim, Hürmüz Boğazı’ndaki kırılgan güvenlik koşullarıyla eş zamanlı olarak tırmanıyor. Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı’nın güney güzergâhından geçiş yapan ve güvenlik uyarılarını dikkate almayan iki süper tankerin büyük bir patlama sonucunda durdurulduğunu açıkladı.
Öte yandan İran, balistik füze kapasitesini artırmaya yönelik hamlelerini sürdürürken; İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, olası bir ABD saldırısı durumunda Batı Asya’dan Avrupa’ya kadar bu saldırıya dahil olan tüm askeri üslerin meşru hedef haline geleceğini duyurarak Batı’ya gözdağı verdi.
