Yapay Zekâ Yarışında Küresel Kutuplaşma
Amerika Birleşik Devletleri ve Çin, küresel yapay zekâ teknolojisinde standartları belirlemek ve kendi ekosistemlerini genişletmek amacıyla rakip yapay zekâ blokları oluşturuyor. Bu süreçte diğer ülkeler, her iki süper gücün de güçlü yanlarından faydalanarak saf dışı kalmamaya çalışırken, uzmanlar ülkelerin serbest seçim yapabildiği zaman aralığının daraldığına dikkat çekiyor.
ABD liderliğindeki ‘Pax Silica’ ile Çin esinli ‘World AI Cooperation Organization’ arasında şekillenen bu yeni düzende, ülkeler kendilerini güvenceye almak için stratejik hamleler yapıyor. Örneğin Kazakistan gibi ülkeler, hem ABD hem de Çin teknoloji ortaklıklarında yer alarak her iki taraftan da faydalanmaya çalışıyor.
Avrupa’nın Teknolojik Egemenlik Mücadelesi
Avrupa Birliği (AB), yapay zekâ alanında üçüncü bir süper güç hâline gelmeye çalışsa da; çip, altyapı, hesaplama gücü ve yerli yapay zekâ modelleri konularında hâlâ dışa bağımlı durumda bulunuyor. Özellikle ABD’li ve Çinli teknoloji devlerinin baskısı altında kalan Brüksel, teknolojik bağımsızlığını kazanmak için kapsamlı adımlar atıyor.
Haziran ayında açıklanan Avrupa Teknolojik Egemenlik Paketi ile çip üretim kapasitesini artırma, veri merkezlerini genişletme ve açık kaynaklı yazılımları teşvik etme hedefi güden AB, Çip Yasası (Chips Act) ile önemli yatırımlara imza attı. ASML ve Soitec gibi yarı iletken devlerine ev sahipliği yapan kıta, tedarik zincirinde avantaja sahip olsa da OpenAI, Anthropic veya DeepSeek seviyesinde baskın bir sınır yapay zekâ modeline henüz sahip değil.
Küresel Kurallar ve Geleceğin Teknolojik Düzeni
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB’nin dünyanın ilk kapsamlı yapay zekâ kurallar bütünü olan Yapay Zekâ Yasası ile küresel standartları belirleyen bir kural koyucu konumunda olduğunu vurguluyor. Ancak Avrupalı şirketler, katı kuralların inovasyonu yavaşlatabileceği ve ABD’li rakiplerin hâkimiyetini pekiştirebileceği endişesiyle mesafeli bir yaklaşım sergiliyor.
Uzmanlara göre, ABD ve Çin’in teknoloji blokları arasında sıkışan Avrupa ve diğer gelişen ekonomiler için önümüzdeki dönemde dengeyi korumak ve kendi altyapılarını güçlendirmek hayati önem taşımaya devam edecek.
