Emekli Maaşlarında Temmuz Düzenlemesi ve Gelecek Projeksiyonu
Türkiye’de her yılın Temmuz ayında olduğu gibi, bu yıl da emekli maaşları ana gündem maddesi oldu. Yapılan yasal düzenlemelerle en düşük emekli maaşı 23 bin 552 TL seviyesine yükseltilirken, TÜİK verilerine göre SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yüzde 17,76 oranında bir zam belirlendi.
Kök Maaş ve Prim Adaleti Tartışması
Ekonomi yönetiminin en büyük endişelerinden biri, taban maaş uygulamasının yüksek prim ödeyen ile az prim günü olan emekli arasındaki makası tamamen kapatması. 25-30 yıl boyunca tavandan prim ödeyen bir çalışan ile asgari düzeyden prim ödeyenin benzer maaşlar alması, sistemin uzun vadeli sürdürülebilirliğini riske atıyor. Uzmanlar, bu durumun kayıt dışılığı teşvik edebileceği ve çalışma motivasyonunu düşürebileceği konusunda uyarıyor.
GETAD Sistemi Nedir?
AKP kulislerinde ve ekonomi yönetiminde konuşulan en önemli başlık ise ‘Gelir Tamamlayıcı Aile Destek (GETAD) Sistemi’. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in de dikkat çektiği bu sistem, doğrudan emekli maaşına seyyanen zam yapmak yerine, hanedeki kişi başı geliri baz alan bir sosyal destek mekanizması kurguluyor. İddialara göre, asgari ücretin üçte ikisi kadar bir gelir düzeyinin altında kalan hanelere destek verilmesi hedefleniyor.
Sistem Neden Sürdürülebilir Değil?
Türkiye’de sosyal güvenlik sisteminin sağlıklı işlemesi için gereken ‘4 çalışana 1 emekli’ oranı, günümüzde 1,7 çalışana 1 emekli seviyesine kadar gerilemiş durumda. EYT düzenlemesi ve demografik yapıdaki değişimlerle birlikte, sistemin kendi gelirleriyle maaşları karşılaması giderek zorlaşıyor ve bütçeden sürekli devasa transferler yapılması gerekiyor.
Ankara’daki ekonomi kurmaylarının Eylül veya Ekim ayında Meclis’e getirmeyi planladığı GETAD düzenlemesinin, 2027 Ocak ayı itibarıyla hayata geçirilmesi öngörülüyor. Kısa vadeli seçmen odaklı adımlar ile orta vadeli bütçe disiplini arasındaki ince çizgi, Türkiye’nin yeni dönem ekonomi politikalarının en kritik sınavı olacak gibi görünüyor.
