Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM’den Geçti
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ve stratejik öneme sahip olan Mekke Ortak Savunma Anlaşması‘nın onaylanmasını uygun bulan kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda kabul edildi. Oylamaya katılan 398 milletvekilinden 279’u kabul, 119’u ret oyu verirken; AK Parti, MHP ve CHP teklife destek veren partiler arasında yer aldı.
Anlaşmanın Kapsamı Nedir? Bir Ülkeye Saldırı Hepsine Yapılmış Sayılacak
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından 7 Ağustos’ta Mekke’de imzalanan anlaşma, NATO’nun 5. maddesindekine benzer bir kolektif savunma mekanizması öngörüyor. 16 maddelik anlaşmaya göre:
- Ortak Savunma: Türkiye, Pakistan veya Suudi Arabistan’dan birine yönelik dış kaynaklı silahlı bir saldırı, üç ülkeye birden yapılmış kabul edilecek. Diğer iki ülke derhal yardım sağlayacak.
- Askeri ve Lojistik Destek: Taraflar, Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkı çerçevesinde askerî yardım dahil her türlü imkânı devreye sokacak.
- Savunma Sanayi ve İstihbarat: Savunma sanayisinde teknoloji paylaşımı, ortak üretim, araştırma-geliştirme projeleri, ortak tatbikatlar ve güvenli kanallardan istihbarat paylaşımı yapılacak.
- 10 Yıl Çekilme Yasağı: Anlaşma süresiz olmakla birlikte, taraflar ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek. Çekilme ancak bu süre zarfından sonra ve 3 ay önceden yazılı bildirimle mümkün olacak.
Meclis’te Asker Gönderme Tartışmaları
Genel Kurul’daki görüşmelerde muhalefet partileri (İYİ Parti, DEM Parti, Yeniden Refah Partisi) anlaşmanın Türkiye’yi belirsiz bölgesel çatışmalara sürükleyebileceği endişesini dile getirdi. Özellikle Yemen’deki gelişmeler veya Pakistan-Hindistan gerilimleri üzerinden yöneltilen eleştirilere yanıt veren TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay ve Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Türkiye’nin kendi iradesi dışında bir çatışmaya girmeyeceğini, Türk askerinin yurt dışına gönderilmesi için Anayasa’nın 92. maddesi gereğince Meclis’in tezkere onayının şart olduğunu vurguladılar.
Sekretarya ve Yönetim
Anlaşmanın uygulanması, dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi tarafından koordine edilecek. Komiteye bağlı sekretaryanın merkezi Suudi Arabistan’da bulunacak ve ilk genel sekreterlik görevini 3 yıllığına bir Pakistan vatandaşı yürütecek.
