Sırbistan’da gerçekleştirilen erken parlamento seçimleri, ülkenin son 14 yıllık siyasi tablosunu kökten değiştirdi. Aleksandar Vučić’in liderliğindeki Sırp İlerleme Partisi (SNS) iktidarı, geleneksel muhalefete değil, üniversite öğrencilerinin öncülüğünde kurulan yeni bir siyasi harekete yenildi. Öğrenci Listesi (Studentska lista) adı verilen bu hareket, Sırbistan siyasetinde yeni bir dönemin kapılarını araladı.
Seçim sonuçlarına göre, Vučić’in ittifakı yaklaşık yüzde 39 oy alırken, Öğrenci Listesi yüzde 52’ye yakın bir oy oranına ulaştı. 250 sandalyeli parlamentoda yaklaşık 138 sandalye kazanması beklenen hareket, tek başına iktidar olma hakkı kazandı. Peki, Sırbistan’da siyasi dengeleri alt üst eden bu hareketin arkasında ne var? İşte 6 soruda Öğrenci Listesi hareketi:
1. Öğrenci Listesi Nasıl Ortaya Çıktı?
Hareketin temelleri, 1 Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunda yaşanan ve 16 kişinin hayatını kaybettiği trajik kazaya dayanıyor. Olayı yalnızca bir altyapı eksikliği olarak görmeyen öğrenciler, denetimsizlik ve yolsuzluğa karşı ülke çapında protestolar başlattı. Geleneksel parti hiyerarşileri yerine üniversite genel kurullarıyla örgütlenen öğrenciler, 250 bağımsız adaydan oluşan bir liste ile seçime girerek büyük bir başarı elde etti.
2. Listenin İçinde Kimler Var?
Öğrenci Listesi, yalnızca öğrencilerden oluşan dar kapsamlı bir parti değil. Listede; tıp profesörleri, kardiyologlar, eski merkez bankası başkanları, sporcular, sanatçılar, çiftçiler ve çevre aktivistleri yer alıyor. Hareketi oluşturan gençlerin kendileri ise milletvekili adayı olmayarak sistemin inşasında tarafsız bir duruş sergiledi.
3. Siyasi Eğilimleri Neler?
Hareket tek bir siyasi ideolojiye hapsedilemeyecek kadar geniş bir yelpazeye sahip. Liberal-demokratlar, sol ve sosyal politikaları savunanlar, çevreciler, milliyetçi ve muhafazakâr çevreler ile teknokratlar bu çat altında birleşiyor. Ortak paydaları ise yolsuzlukla mücadele, bağımsız yargı ve demokratik kurumların güçlendirilmesi.
4. Dış Politikada Rusya mı, Batı mı?
Sırbistan’ın geleneksel ikilemi olan Doğu-Batı ekseninde hareket net bir çizgi izlemiyor. Seçmen tabanı Avrupa Birliği’ne yakınlaşmayı desteklese de hareket resmi olarak bağlayıcı bir AB üyeliği tutumu açıklamadı. Ayrıca, iktidara gelmeleri halinde Rusya’ya yaptırım uygulamayacaklarını duyurmaları dikkat çekti.
5. Kosova Konusundaki Tutumları Ne?
Öğrenci Listesi, Kosova meselesinde geleneksel Sırp çizgisinden sapmıyor. Kosova’yı Sırbistan’ın ayrılmaz bir parçası olarak gören anayasal çerçeveyi savunan hareket, bu konuda ulusal egemenlik vurgusunu ön planda tutuyor.
6. İktidarda Neler Vaat Ediyorlar?
Eylül 2026’da yayımlanan 11 maddelik program, ideolojik bir devrimden ziyade kurumsal reformlara odaklanıyor. Yargının siyasi baskılardan kurtarılması, kamu ihalelerinin şeffaflaştırılması, haksız kazançlara el konulması ve sosyal yardımların artırılması hareketin temel vaatleri arasında yer alıyor.
