ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka altyapılarının hızla yayıldığı bu dönemde veri merkezi projelerine yönelik dikkat çekici bir öneride bulundu. Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, devasa tesisler inşa eden teknoloji şirketlerinin faaliyet gösterdikleri bölgelerdeki yerel halka bir tür “temettü” ödemesi gerektiğini savundu.
Dünya genelinde yapay zeka altyapısını kurmak için milyarlarca dolarlık yarış sürüyor. Ancak bu tesislerin yüksek su ve enerji tüketimi; enerji fiyatlarının artması ve olası su kıtlığı gibi çevresel endişeler, yerel topluluklarda geniş çaplı tepkilere yol açıyor. Bu durum, pek çok bölgede projelerin ertelenmesine veya hukuki engellerle karşılaşmasına neden oluyor.
Yerel Halkın Kaygıları ve ‘Toplum Yarar Anlaşmaları’
Yalnızca 2026 yılında ABD genelinde 1000’den fazla yerel topluluk yeni yapay zeka yatırımlarına karşı moratoryum, imar sınırı veya sıkı çevresel kısıtlamalar talep etti. Buna rağmen yatırımların hızı kesilmezken, şirketler çözüm olarak yerel yönetimlerle “Toplum Yarar Anlaşmaları” (CBA) imzalamaya yöneliyor.
Örneğin Meta’nın Teksas’taki devasa kampüs projesinde yaşanan halk tepkisi, vali düzeyinde yeni güvencelerin verilmesiyle yatıştırılmaya çalışıldı. Benzer şekilde Pensilvanya ve Kansas’ta da şirketler, yerel halka ekonomik kalkınma fonları, vergi kredileri ve altyapı desteği sunarak projelerine onay alabiliyor.
Enerji Maliyetlerine Karşı Kendi Elektriğini Üretme Şartı
Enerji krizine de değinen Trump, veri merkezlerinin artan enerji maliyetlerini dengelemek amacıyla kendi elektriklerini üretmesi gerektiğini belirtti. ABD Başkanı, şirketlerin ürettikleri fazlalığı yerel topluluğa ya da elektrik şebekesine satması talimatını verdiğini, bunun da enerji fiyatlarında kayda değer bir düşüş sağlayabileceğini öne sürdü.
Avrupa’da da benzer modellerin tartışıldığı görülüyor. İrlanda ve Almanya gibi ülkelerde, veri merkezlerinin atık ısıyı şebekeye geri vermesi veya yerel halka nakit destek sağlaması gibi sıkı karşılıklılık şartları devreye sokuluyor.
