Rusya ile Ukrayna arasında yıllardır süren savaş, sadece insan hayatını ve şehirleri değil, Karadeniz’in eşsiz ekosistemini de felakete sürüklüyor. Uzmanların yaptığı son araştırmalara göre, savaşın başladığı 2022 yılından bu yana Karadeniz’de hayatını kaybeden yunus ve mutur sayısının 120 bini aştığı tahmin ediliyor. Bu korkunç rakam, bölgedeki deniz memelisi nüfusunun yaklaşık dörtte birine denk geliyor.
Askeri Faaliyetler ve Sonarlar Deniz Yaşamını Tehdit Ediyor
Ukrayna’nın güneyindeki Tuzly Lagünleri Milli Doğa Parkı’nda görev yapan baş araştırmacı Ivan Rusev, savaşın deniz canlıları üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekti. Patlamalar, füze atışları ve askeri sonar sistemleri, yunusların hayatta kalmak için kullandıkları en temel yetenek olan ekolokasyonu (ses dalgalarıyla yön bulma) tamamen bozuyor. Yönünü, avını ve iletişimini kaybeden yunuslar açlıkla baş başa kalırken, vücutlarında biriken zehirli kimyasallar bağışıklık sistemlerini çökertiyor.
Kakhovka Barajı ve Çevresel Felaketler
2023 yılında Dinyeper Nehri üzerindeki Kakhovka Barajı’nın yıkılmasıyla serbest kalan milyonlarca metreküp kirli su; ağır metaller, gübre kalıntıları ve petrol atıklarını Karadeniz’e taşıdı. Bu durum kefal ve lüfer gibi balık türlerinin azalmasına yol açarken, besin zincirinin en tepesinde yer alan yunusları doğrudan zehirledi. Türkiye, Bulgaristan ve Romanya kıyılarında da sıkça görülen ölü yunus vakaları, ekolojik krizin tüm Karadeniz havzasını sarığını gösteriyor.
Ekosistemin Toparlanması Onlarca Yıl Alabilir
Uzmanlar, savaşın deniz yaban hayatına verdiği zararın sadece yunuslarla sınırlı kalmadığını; batan savaş gemileri, petrol sızıntıları ve sürekli patlama seslerinin göçmen kuşları ve diğer deniz canlılarını da olumsuz etkilediğini vurguluyor. Savaş son bulsa dahi, Karadeniz’deki deniz memelisi popülasyonunun ve ekosistemin eski haline dönebilmesi için 30 ila 50 yıl aralığında bir süreye ihtiyaç duyulduğu tahmin ediliyor.
