Hacettepe Üniversitesi Hidrojeoloji Mühendisliği Programı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ekmekçi, son dönemde artan yağışların afete dönüşmesinde iklim koşullarının yanı sıra yanlış planlama ve betonlaşmanın da kritik rol oynadığını belirtti. Ekmekçi, dere yatakları ve taşkın ovalarındaki yapılaşmaya dikkat çekerek acil önlem çağrısında bulundu.
Betonlaşma ve Yanlış Planlama Afete Davetiye Çıkarıyor
Şehirleşme, altyapı ve arazi kullanımının iklim olaylarının sonuçları üzerinde doğrudan etkili olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Ekmekçi, beton ve asfaltla kaplanan yüzeylerin yağmur suyunun toprak tarafından emilmesini engellediğini ifade etti. Bu durum, yağmur suyunun hızla derelere ulaşmasına neden oluyor.
Ekmekçi, “Planlamamızda dere yataklarına yapılaşma izni verilirse, taşkın ovaları iskana açılırsa bu iklimsel olay afete dönüşüyor ve bunun tek sorumlusu bizler, insanlar oluyoruz” diyerek doğaya aykırı kentleşmenin tehlikelerine dikkat çekti.
Yağışlar Kısa Sürede Şiddetli Şekilde Düşüyor
Geçmişte yıl içine yayılan yağışların artık birkaç gün hatta birkaç saat içinde düştüğüne işaret eden Ekmekçi, şu değerlendirmelerde bulundu: “Daha kısa sürelerde daha büyük miktarlarda yağış düşüyor. Yağış şiddeti toprağın suyu süzdürme kapasitesini aştığında su yüzeyden akıyor ve dere yataklarında toplanarak taşkınlara yol açıyor.”
Atmosferdeki Isınma Nem Kapasitesini Artırıyor
İklim değişikliği ile şiddetli yağışlar arasındaki fiziksel bağlantıya da değinen Ekmekçi, atmosferdeki sıcaklığın 1 derecelik artışının nem taşıma kapasitesini yüzde 7-8 oranında artırdığını belirtti. Bu durumun yoğun ve şiddetli yağışları tetiklediğini söyledi.
Alınması Gereken Önlemler ve Erken Uyarı Sistemleri
Taşkın riskine karşı kentlerde acilen yapılması gerekenleri sıralayan Prof. Dr. Ekmekçi şu önerilerde bulundu:
- Mevcut yapılaşmanın risk analizleri yapılarak kademeli biçimde taşınması.
- Kentlerdeki drenaj sistemlerinin gelecekteki yağış şiddetine göre yeniden tasarlanması.
- Havza ölçeğindeki taşkın risk haritalarının güncellenmesi.
- Mutlaka erken uyarı sistemlerinin kurulması ve halkın bu konuda eğitilmesi.
Ekmekçi sözlerini, küresel iklim krizine karşı emisyonların azaltılmasının ve 2053 hedeflerinin hayati önem taşıdığını hatırlatarak tamamladı.
